Echte leiders kennen hun V-Cirkel

In deze verkiezings- en formatietijd valt het woord leiderschap weer geregeld. Ons land heeft een leider nodig en ook nu weer is het vaag wat er nou met een leider bedoeld wordt. In de politiek zoeken ze dan en ‘staatsman’. Ook goed. Hebben we het dan over Job Cohen? Kan iemand die aangestuurd wordt door de drijfveren van V-Cirkel 9 een staatsman zijn? Vast wel. Net zoals een type 3 (Rutte), type 5 (Pechtold), type 7 (Balkenende) of type 1 (Halsema).  Alleen over een type 4 hebben we twijfels, omdat Wilders zoveel persoonlijke weerstand oproept. Wie moet er nu premier worden en daarmee onze leider? 

Als in het bedrijfsleven over leiderschap wordt gesproken, worden traditioneel de top-leidinggevenden van stal gehaald. Terwijl leidinggeven en leiderschap twee verschillende begrippen zijn. De hoogste bazen van de grootste bedrijven worden leiders genoemd en als je geluk hebt kun je een seminar bijwonen waar zij komen uitleggen hoe leiderschap in elkaar steekt. Soms worden er HiPo’s bij uitgenodigd. Anders dan het woord doet fantaseren, hebben we het hier niet over een diersoort, maar over High Potentials:  aanstormend talent binnen het bedrijf. Ze luisteren met rode wangen naar de hoogste baas en maken, met de tong uit hun mond driftig aantekeningen. Ongetwijfeld met het voornemen deze thuis goed na te lezen en de komende tijd de lessen van de Leider in praktijk te brengen. Helaas. De kans dat een top-leidinggevende iets te melden heeft over leiderschap berust op toeval. Hij of zij is hooguit deskundig op het gebied van leidinggeven. Mensen aansturen, knopen doorhakken, verantwoordelijkheid nemen. Maar dat maakt iemand nog geen leider. Dat kon Hitler ook.

Wat maakt iemand dan wel een leider? Die vraag zorgde voor een literaire indigestie op de management boekenplank. Blijkbaar is de vraag nog in geen enkel boek bevredigend beantwoord want de stroom houdt aan. Logisch. Want geen van de leiderschapsgoeroe’s heeft het allesomvattende begrip van leiderschap kunnen benoemen. Elk boek bevat op z’n best een stukje van de puzzel, maar nog geen boek heeft het totaalbeeld kunnen schetsen. Leiders moeten leiden, dienen, visie hebben, doelgericht zijn, draagvlak creëren, onzelfzuchtig zijn, geen ego tonen (kan dat?) etcetera. Ja, soms moeten leiders dat. En soms ook niet. Ze moeten het vooral allemaal ook kunnen laten. 

Hier komen we aan de kern van leiderschap; leiders hebben niet zozeer hun professionele als wel hun persoonlijke vaardigheden optimaal ontwikkeld. Je herkent leiderschap aan de persoonlijke balans. Balans is een woord dat we gebruiken om aan te duiden dat beide uiteinden van de weegschaal met elkaar in evenwicht zijn. Leiders zijn dan ook evenwichtige mensen. Ze creëren balans tussen gewicht en tegenwicht. Praktisch bezien doen leiders dat door kunnen omgaan met Paradoxen. Met het feit dat iets waar is, maar het tegendeel ook. Dat je als leider moeten kunnen leiden, maar ook volgen. Dienen, maar ook eisen; visie (lange termijn) hebben maar ook plannen (korte termijn), doelgericht maar ook procesgericht, draagvlak hebben en eenling zijn, onzelfzuchtig en goed voor zichzelf zorgen. Dat ieder mens een ego heeft en moet leren hiermee om te gaan. Omdat het ego de vijand van balans is. 

Er is ondanks alle boekenstroom nog wel wat te schrijven over leiderschap; en daar ben ik dan ook maar eens mee begonnen. De boodschap van mijn aanstaande bijdrage aan de managementboekenplank is: Leiders zijn in balans. Dankzij een maximale hoeveelheid zelfkennis. Leiders kennen hun V-Cirkel en dus hun onbewuste drijfveren. Ze hebben ervoor gezorgd dat ze op basis van dit zelfinzicht hun persoonlijke balans creëerden. Voorlopig is nog geen van de politieke leidinggevenden dus een leider. Werk aan de winkel voor V-Cirkel coaches. 

Rolph Pagano